Ləzgi
İnqiloy
Avar
İvrit
Kürd
Talış
Tat
Xınalıq
Udin
Saxur
Adulla Şaiq
AMB

Həpimiz Bir Günəşin Zərrəsiyik

Abdulla Şaiq

Azeri English Russian

AZSAYLI XALQLARIN TƏHSİL HÜQÜQLARI

Azsaylı xalqların yaşadığı coğrafi ərazi

Azərbaycan çox millətli respublikadır. Axırıncı siyahıyaalma göstərdi ki, Azərbaycan əhalisinin 17% -ə qədərini 80- dən çox millətin nümayəndəsi təşkil edir. Burada ləzgilər, talışlar, inqiloylar, avarlar, saxurlar, kürdlər və s. xalqların nümayəndələri artıq neçə əsrlərdir ki, azərbaycanlılarla yanaşı yaşayır və azərbaycanı özlərinin vətəni sayırlar. Bu çox millətliliyin özü onu göstərirki, Azərbaycanda hər bir insanın hüquqları irqindən, dinindən asılı olmayaraq dövlət tərəfindən qorunmuşdur. Bu tarixi köklərimizlə bağlıdır. Hələ XX əsrin əvvələrinldə ilk milli Türk məktəbinin banisi, görkəmli pedaqoq, alim, yazıçı, böyük vətəndaş Abdulla Şaiq öz əsərəlrində xalqların bərabərliyinin carçısı olmuşdur. məhz vebsaytın devizinin onun eyni adlı əsərindən götürülməsi də bunula bağlıdır Təklif edilən mövzu zamanın hökmü ilə diqtə edildiyi üçün bir çox ölkələr üçün aktualdır. Hər bir ölkə bu problemi ölkənin milli xüsüusiyyətlərini, adət ənənələrini nəzərə alaraq həll edir. bizim respublikada isə bu problemin həllinə 1993 - cü ildə ölkə prezidentinin verdiyi fərmanla başlanıldı. Fərmanda azsaylı xalqların təhsil, mətbuat, söz, vicdan azadlığı hüqüqları olduqca dəqiq göstərilmişdir. Hal- hazırda republikada yaşayan xalqlar öz dillərində məktəblər açır, qəzet, tədris və metodiki vəsaitlər hazırlayıb nəşr etdirirlərö 8 millətin (talış, ləzgi, saxur, avar, udin, xınalıq, gürcü,ta) dilində məktəb proqramları işlənib hazırlanmışdır. 11 adda 57 min dərslik nəşr edilmişdir.

¹

Təlimin dili
Məktəblərin sayı
Ana dilinin bir dil kimi öyrənilməsində şagirdlərin bölgüsü
Qeyd
I-IV siniflər
V-IX siniflər
X-XI siniflər
Sinif
Şagird
Sinif
Şagird
Sinif
Şagird
Sinif
Şagird
1
Ləzgi
94
200
2475
565
10452
126
1893
891
14818
2
Avar
19
166
4156
70
2122
24
506
260
6784
3
Saxur
12
47
1011
46
1150
12
227
105
2388
4
İnqiloy
5
20
1035
21
1224
10
352
51
2611
5
Talış
248
1716
29120
-
-
-
-
1716
29120
6
Kürd
2
8
98
-
-
-
-
8
98
7
Tat
3
8
156
-
-
-
-
8
156
8
Xınalıq
1
5
96
-
-
-
-
5
96
9
İvrit
1
5
114
-
-
-
-
5
114
10
Udin
3
24
348
-
-
-
-
24
348

Göstərilən bölgələrdən olan təhsil işçiləri Azad müəllimlər Birliyinin keçirdiyi tədbirlərin fəal iştirakçılarıdırlar. Talışların məskunlaşdığı Lənkəranda müəllimlərlə «Dəyirmi masa» təşkil edilmişdir. Əsas problemlər ana dilində dərslik və metodiki vəsaitin çatışmamasıdır. Hal hazırda bu problemlər öz həllini tapmışdır. Gürcü dilində olan məktəblər üçün Gürcüstan Respublikasından dərsliklər gətirilmiş, Dağıstan respublikası Universitetelərinə tələbələr göndərilmişdir.